Dental and Medical Problems

Dent Med Probl
Index Copernicus (ICV 2020) – 128.41
MEiN – 70 pts
CiteScore (2021) – 2.0
JCI – 0.5
Average rejection rate (2021) – 81.35%
ISSN 1644-387X (print)
ISSN 2300-9020 (online)
Periodicity – quarterly

Download PDF

Dental and Medical Problems

2010, vol. 47, nr 1, January-March, p. 89–96

Publication type: review article

Language: Polish

Wpływ estrogenów i progesteronu na stan przyzębia w poszczególnych okresach życia kobiety – przegląd piśmiennictwa

The Influence of Estrogen and Progesterone on the State of Female Periodontium in Each Stage of Women’s Life – Review of the Literature

Gabriela Podsiadła-Urban1,, Małgorzata Kiernicka2,, Joanna Wysokińska-Miszczuk2,

1 Poradnia Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją SCK Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

2 Katedra i Zakład Periodontologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Streszczenie

Większość problemów zdrowotnych dotyczy w podobnym stopniu obu płci. Są jednak problemy charakterystyczne tylko dla kobiet. Zależą od regulacyjnego wpływu gospodarki hormonalnej na każdym etapie życia kobiety. Wszelkie zmiany w ilości hormonów płciowych nie pozostają bez wpływu na zdrowie i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Są one odpowiedzialne za właściwe kształtowanie się kobiecych narządów płciowych, biorą udział w cyklu przemian podczas ciąży oraz wpływają na wiele procesów biochemicznych (gospodarka lipidowa, wapniowa, synteza i przyswajanie białek, procesy krzepliwości). Szczególnie podatne na stężenia estrogenów i progesteronu są jajniki, macica, pochwa i gruczoły sutkowe ze względu na liczne swoiste receptory umiejscowione w błonie podstawnej ich komórek. Znaczna liczba tych receptorów znajduje się także w tkance dziąsła, u której zmiany stężenia hormonów mogą być czynnikiem prowadzącym do rozwoju zapalenia. W pracy przedstawiono obecny stan wiedzy na temat występujących u kobiet zapaleń dziąseł, spowodowanych zwiększeniem stężenia hormonów płciowych zarówno podczas fizjologicznych przemian organizmu (pokwitanie, menstruacja, ciąża), jak i w wyniku dostarczania preparatów hormonalnych „z zewnątrz” (antykoncepcja, leczenie niepłodności, terapia hormonalna podczas menopauzy).

Abstract

Most health problems concern both sexes in equal range. However, some of them are specific for women only. They depend on hormonal balance on every stage of woman’s life. All changes in the level of sex hormones are by all means significant with regards to health and proper body functions. They are responsible for correct development of genitals; they take part in the whole cycle of changes during pregnancy, as well as they play vital role in a various metabolic processes (fat metabolism, calcium metabolism, synthesis and assimilation of proteins and blood coagulability). The ovaries, uterus, vagina and mamillary glands are particularly sensitive to hormonal variations due to specific receptors based in their cells’ basilemma. Considerable number of those receptors is also based in gum tissue, where hormone level may be the factor that leads to the development of gingivitis. This research discusses the current state of knowledge on the subject of gingivitis determined by the increase of sex hormones at women, both during physiological changes (puberty, menstruation, pregnancy) and as a result of external hormonal influence (contraception, infertility, menopause).

Słowa kluczowe

żeńskie hormony płciowe, ciążowe zapalenie dziąseł, guz ciążowy, hormonalna terapia zastępcza, doustna antykoncepcja

Key words

female sex hormones, gingivitis gravidarum, tumor gravidarum, hormonal replacement therapy, oral contraceptives

References (27)

  1. Pawelczyk L.: Medycyna rozrodu z endokrynologią. W: Położnictwo i ginekologia. Red.: Pisarski T., PZWL, Warszawa 2001, 214–232.
  2. Czekalski S.: Budowa i czynność narządów wydzielania wewnętrznego. W: Interna. T. 3. Red. Januszewicz W., Kokot F., PZWL, Warszawa 2002, 969–988.
  3. Borakowska-Siennicka M.: Stan przyzębia i higieny jamy ustnej u kobiet ciężarnych. Nowa Stomatol. 2002, 7, 199–203.
  4. Gończowski K., Gandurska-Dyga M., Górnik N., Kukurba M., Zarzecka J.: Ocena stanu zdrowia jamy ustnej u kobiet ciężarnych. Analiza wybranych wskaźników. Poradnik Stomatol. 2005, 5, 10, 27–32.
  5. Krejci C.B., Bissada N.F.: Women’s health issues and their relationship to periodontitis. J. Am. Dent. Assoc. 2002, 133, 323–329.
  6. Nakonieczna-Rudnicka M., Bachanek T.: Wybrane problemy stomatologiczne występujące u kobiet w okresie ciąży. Magazyn Stomatol. 2001, 11, 5, 30–32.
  7. Bachanek T., Nakonieczna-Rudnicka M., Jakimiuk A.J.: Status hormonalny a stan przyzębia kobiet. Magazyn Stomatol. 2005, 15, 7/8, 22–26.
  8. Pawlak J., Kędzia A., Wróblewska-Siwecka M., Pawlak M.: Stan przyzębia i flora bakteryjna towarzysząca zapaleniu dziąseł u dzieci w okresie okołopokwitaniowym. Przegl. Stomatol. Wieku Rozw. 1994, 6, 7, 84–86.
  9. Machtei E.E., Mahler D., Sanduri H., Peled M.: The effect of menstrual cycle on periodontal health. J. Periodontol. 2004, 75, 408–412.
  10. Koreeda N., Iwano Y., Kishida M., Otsuka A., Kawamoto A., Sugano N., Ito K.: Periodic exacerbation of gingival inflammation during the menstrual cycle. J. O ral Sci. 2005, 47, 159–164.
  11. Ritter A.V., Southerland J.H.: Pregnancy and oral health. J. Esthet. Restor. Dent. 2007, 19, 373–374.
  12. Dubielecka M., Słotwińska S.M.: Uwarunkowania stanu klinicznego narządu żucia w przebiegu ciąży. Magazyn Stomatol. 2005, 15, 7/8, 22–26.
  13. Peterson R., Sporny S., Karolewski B.: Ziarniniak ropotwórczy w bocznym odcinku żuchwy. Poradnik Stomatol. 2006, 6, 4, 24–26.
  14. Grzesiak-Janas G., Janas A.: Guz ciążowy. Magazyn Stomatol. 2004, 14, 3, 56–57.
  15. Silverstein L.H., Burton Jr. C.H., Singh B.B.: Oral pyogenic granuloma in pregnancy. Int. J. Gynecol. Obstet. 1995, 49, 331–332.
  16. El-Ashiry G. M., El-Kafrawy A.H., Nasr M.F., Younis N.: Effects of oral contraceptives on the gingival. J. Periodontol. 1971, 42, 273–275.
  17. Das A.K., Bhowmick S., Dutta A.: Oral contraceptives and periodontal disease. J. Indian Dent. Assoc. 1971, 43, 47–53.
  18. Pankhurst C.L., Waite I. M., Hicks K.A., Allen Y., Harkness R.D.: The influence of oral contraceptive therapy on the periodontium – duration of drug therapy. J. Periodontol. 1981, 52, 617–620.
  19. Knight G.M., Wade B.A.: The effects of hormonal contraceptives on the human periodontium. J. Periodontal. Res. 1974, 9, 18–22.
  20. Zachariasen R.D.: The effect of elevated ovarian hormones on periodontal health. Oral contraceptives and pregnancy. Women Health 1993, 20, 2, 21–30.
  21. Taichman L.S., Eklund S.A.: Oral contraceptives and periodontal diseases: Rethinking the association based upon analysis of national health and nutrition examination survey data. J. Periodontol. 2005, 76, 1374–1385.
  22. Mullaly B.H., Coulter W.A., Hutchinson J.D., Clarke H.A.: Current oral contraceptive status and periodontitis in young adults. J. Periodontol. 2007, 78, 1031–1036.
  23. Preshaw P.M., Knutsen M.A., Mariotti A.: Experimental gingivitis in women using oral contraceptives. J. Dent. Res. 2001, 80, 2011–2015.
  24. Haytac M.C., Cetin T., Seydaoglu G.: The effects of ovulation induction during infertility treatment on gingival inflammation. J. Periodontol. 2004, 75, 805–810.
  25. Androsz O.: Potencjalny związek między osteoporozą a chorobą przyzębia – na podstawie piśmiennictwa. Nowa Stomatol. 2005, 10, 33–36.
  26. Androsz O., Jakubas-Kwiatkowska W., Blachowicz A., Górska R., Franek E.: Ocena stopnia zaawansowania choroby przyzębia u pacjentek z osteoporozą w zależności od stosowanej hormonalnej terapii zastępczej i przyjmowanych leków. Doniesienie wstępne. Nowa Stomatol. 2006, 11, 93–96.
  27. Reinhardt R.A., Payne J.B., Maze C.A., Patil K.D., Gallagher S.J., Mattson J.S.: Influence of estrogen and osteopenia/osteoporosis on clinical periodontitis in postmenopausal women. J. Periodont. 1999, 70, 823–828.