Dental and Medical Problems

Dent. Med. Probl.
Index Copernicus (ICV 2019) – 118.76
MNiSW – 20
CiteScore (2020) – 1.2
Average rejection rate (2020) – 88.71%
ISSN 1644-387X (print)
ISSN 2300-9020 (online)
Periodicity – quarterly

Download PDF

Dental and Medical Problems

2009, vol. 46, nr 4, October-December, p. 404–410

Publication type: original article

Language: Polish

Choroby przyzębia jako czynnik modyfikujący wpływ znanych czynników ryzyka na rozwój miażdżycy naczyń tętniczych

Periodontal Diseases as a Factor Modifying the Correlation Between Known Risk Factors and Atherosclerosis

Ewa Ganowicz1,, Anna Błach2,, Ewa Klamczyńska3,, Edward Franek4,, Jacek Jamiołkowski5,, Renata Górska1,

1 Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia, Uniwersytet Medyczny w Warszawie

2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

3 Klinika Kardiologii Zachowawczej, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie

4 Klinika Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie

5 Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Streszczenie

Wprowadzenie. W ostatnich latach opublikowano wyniki wielu badań sugerujących istnienie korelacji między stanem przyzębia a występowaniem miażdżycy naczyń tętniczych. Analiza wieloczynnikowa potwierdza, że ten związek jest niezależny od istnienia innych czynników ryzyka wspólnych dla obu chorób. Nie stwierdzono jednak, w jaki sposób na stopień zaawansowania miażdżycy wpływa współwystępowanie choroby przyzębia i innych czynników ryzyka.
Cel pracy. Próba określenia, czy występuje synergia między obecnością i stopniem nasilenia chorób przyzębia a innymi znanymi czynnikami ryzyka miażdżycy.
Materiał i metody. Badaniem objęto 94 pacjentów Kliniki Kardiologii Zachowawczej CSK MSWiA w Warszawie z powodu nadciśnienia tętniczego oraz 19 zdrowych ochotników w wieku 38–60 lat (mediana 50 lat). Występowanie znanych czynników ryzyka stwierdzano na podstawie wywiadu (wiek, płeć, występowanie i czas trwania nadciśnienia, palenie tytoniu), badania klinicznego (BMI, ciśnienie tętnicze podczas wizyty) oraz badań laboratoryjnych (stężenie cholesterolu, triglicerydów, HDL, LDL, kreatyniny, glukozy, hs−CRP i prokalcytoniny w osoczu). Badanie periodontologiczne obejmowało oznaczenie wskaźnika API, wskaźnika CPITN (oraz mediany wartości uzyskanych dla poszczególnych sekstantów, CPITNm) i liczby sekstantów bezzębnych (LB). Stopień zaawansowania miażdżycy (IMT) oceniano na podstawie badania echokardiograficznego. W celu oceny możliwości synergistycznego działania chorób przyzębia i znanych czynników ryzyka miażdżycy zastosowano modele liniowe. Wyniki i wnioski. Wysokie wartości wskaźnika CPITNm nasilały zależność między stopniem zaawansowania miażdżycy a nadciśnieniem tętniczym. Duża liczba bezzębnych sekstantów modyfikowała zależność między stopniem zaawansowania miażdżycy a nadciśnieniem tętniczym, wskaźnikiem BMI oraz wiekiem (wpływ synergistyczny), a także stężeniem HDL (wpływ antagonistyczny). Wpływ CPITNm i liczby bezzębnych sekstantów na wartość IMT był ponadto ograniczony do podgrupy kobiet. U pacjentów z chorobami przyzębia lub licznymi brakami zębowymi należy się więc spodziewać większego nasilenia miażdżycy niż to by wynikało z występujących u nich „klasycznych” czynników ryzyka (Dent Med. Probl. 2009, 46, 4, 404–410).

Abstract

Background. In the past years many studies have been published suggesting the correlation between periodontal state and atherosclerosis. The multivariate analysis confirms that the association is independent of the risk factors common for periodontal and cardiovascular diseases. Yet it has not been stated whether the coexistance of periodontitis and other risk factors could affect the progression of atherosclerosis.
Objectives. The aim of this study was to assess whether the periodontal diseases and known cardiovascular risk factors can act synergistically in evoking atherosclerosis.
Material and Methods. The study group consisted of 94 hypertensive patients and 19 healthy volunteers, aged 38 to 60 years (median age: 50 years). Patient’s age, gender, blood pressure, smoking status and body mass index (BMI) were noted. The biochemical analysis comprised serum triglycerides, total cholesterol, HDL, LDL, creatinine, glucose, hs−CRP and procalcitonine level assessment. Periodontal examination comprised CPITN, median CPITN (CPITNm), approximal plaque index (API) and the number of toothless sextants (LB) evaluation. Intimamedia thickness (IMT) was assessed by means of echocardiography. The possible synergistic effect of periodontal diseases and other risk factors on cardiovascular state was analysed using linear models. Results and
Conclusion. Increased CPITNm levels have proven to escalate the correlation between arterial hypertension and progression of atherosclerosis. The abundant number of toothless sextants has modified the association between arterial hypertension, BMI, age and progression of atherosclerosis (synergistic effect), as well as between HDL level and progression of atherosclerosis (antagonistic effect). Moreover the correlation between CPITNm or the number of toothless sextants and IMT value has only been observed in the females. Thus in patients suffering from periodontal disease at the moment or in the past one can expect more advanced atherosclerosis that the “conventional” risk factors would suggest (Dent Med. Probl. 2009, 46, 4, 404–410).

Słowa kluczowe

choroby przyzębia, czynniki ryzyka, miażdżyca, IMT

Key words

periodontal diseases, atherosclerosis, risk factors, IMT

References (30)

  1. KINANE D.F., BARTOLD P.M.: Clinical relevance of the host responses of periodontitis. Periodontology 2000, 2007, 43, 278–293.
  2. Grossi S.G.: Oral inflammation and cardiovascular diseases. Stomatol. Współcz. 2007, 14, 48–51.
  3. ISHIKAWA I.: Host responses in periodontal diseases: a preview. Periodontology 2000, 2007, 43, 9–13.
  4. DESVARIEUX M., DEMMER R.T., RUNDEK T., BODEN−ALBALA B., JACOBS D.R., SACCO R.L., PAPAPANOU P.N.: Periodontal microbiota and carotid intima−media thickness: The Oral Infections and Vascular Disease Epidemiology Study (INVEST). Circulation 2005, 111, 576–582.
  5. DYE B.A., CHOUDHARY K., SHEA S., PAPAPANOU P.N.: Serum antibodies to periodontal pathogens and markers of systemic inflammation. J. Clin. Periodontol. 2005, 32, 1189–1199.
  6. FRANEK E., BLASCHYK R., KOLONKO A., MAZUR−PSONKA L., LANGOWSKA−ADAMCZYK H., KOKOT F., WIECEK A.: Chronic periodontitis in hemodialysis patients with chronic kidney disease is associated with elevated serum Creactive protein concentration and greater intima−media thickness of the carotid artery. J. Nephrol. 2006, 19, 346–351.
  7. HOLMLUND A., HOLM G., LIND L.: Severity of periodontal disease and number of remaining teeth are related to the prevalence of myocardial infarction and hypertension in a study based on 4 254 subjects. J. Periodontol. 2006, 77, 1173–1178.
  8. TAYLOR B.A., TOFLER G.H., CAREY H.M.R., MOREL−KOPP M.−C., PHILCOX S., CARTER T.R., ELLIOTT M.J., KULL A.D., WARD C., SCHENCK K.: Full−mouth tooth extraction lowers systemic inflammatory and thrombotic markers of cardiovascular risk. J. Dent. Res. 2006, 85, 74–78.
  9. TONETTI M.S., D’AIUTO F., NIBALI L., DONALD A., STORRY C., PARKAR M., PHIL M., SUVAN J., HINGORANI A. D., VALLANCE P., DEANFIELD J.: Treatment of periodontitis and endothelial function. N. Engl. J. Med. 2007, 356, 911–920.
  10. YAMAZAKI K., HONDA T., DOMON H., OKUI T., KAJITA K., AMANUMA R., KUDOH C., TAKASHIBA S., KOKEGUCHI S., NIHIMURA F., KODAMA M., AIZAWA Y., ODA H.: Relationship of periodontal infection to serum antibody levels to periodontopathic bacteria and inflammatory markers in periodontitis patients with coronary heart disease. Clin. Exp. Immunol. 2007, 149, 445–452.
  11. ZHENG P., CHEN H., SHI S., JEPSEN S., EBERHARD J.: Periodontal parameters and platelet activationg factor levels in serum and gingival crevicular fluid in a Chinese population. J. Clin. Periodontol. 2006, 33, 797–802.
  12. FRANEK E., BŁACH A., WITUŁA A., KOLONKO A., CHUDEK J., DRUGACZ J., WIĘCEK A.: Association between chronic periodontal disease and left ventricular hypertrophy in kidney transplant recipients. Transplantation 2005, 80, 3–5.
  13. BLACH A., FRANEK E., WITUŁA A., KOLONKO A., CHUDEK J., DRUGACZ J., WIĘCEK A.: The influence of chronic periodontitis on serum TNF−alpha, IL−6 and hs−CRP cocentrations, function of graft and survival in kidney transplant recipients. Clin. Transplant. 2009, 23, 213–219.
  14. SEYMOUR G.J., FORD P.J., CULLINAN M.P., LEISHMAN S., YAMAZAKI K.: Relationship between periodontal infections and systemic disease. Clin. Microbiol. Infect. 2007, 13, 3–10.
  15. KALICKA A., WALASEK L.: Rola zapalenia i zakażenia w patogenezie miażdżycy. Post. Med. Klin. Wojsk. 2005, 10, 31–35.
  16. HALAWA B.: Zakażenia a choroba niedokrwienna serca. Pol. Merk. Lek. 2002, 13, 58–61.
  17. KOWALSKI M., PAWLIK M., KONTUREK S.J.: Infekcja Helicobacter pylori a choroba wieńcowa. Med. Dypl. 2006, 15, 56–59.
  18. RUSIECKA E.: Czy można zarazić się miażdżycą? Pol. Merk. Lek. 2004, 17, 284–288.
  19. SPAHR A., KLEIN E., KHUSEYINOVA N., BOECKH C., MUCHE R., KUNZE M., ROTHENBACHER D., PEZESHKI G., HOFFMEISTER A., KOENIG W.: Periodontal infections and coronary heart disease. Arch. Intern. Med. 2006, 166, 554–559.
  20. HIGASHI Y., GOTO C.: Periodontal infection is associated with endothelial dysfunction in healthy subjects and hypertensive patients. Hypertension 2008, 51, 446–453.
  21. BECK J.D., EKE P., HEISS G., MADIANOS P., COUPER D., LIN D., MOSS K., ELTER J., OFFENBACHER S.: Periodontal disease and coronary heart disease. Circulation 2005, 112, 19–24.
  22. KARELS A., COOPER B.: Obesity and its role in oral health. Int. J. Allied Health Sci. Pract. 2007, 5.
  23. JOSHIPURA K.J., DOUGLASS C.W., GARCIA R.I., VALACHOVIC R., WILLETT W.C.: Validity of a self−reported periodontal disease measure. J. Public Health Dent. 1996, 56, 205–212.
  24. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., GÓRSKA R.: Analiza zależności między stanem klinicznym przyzębia a stopniem zaawansowania miażdżycy naczyń tętniczych. Dent. Med. Probl. 2008, 45, 141–148.
  25. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., JAMIOŁKOWSKI J., GÓRSKA R.: Wykorzystanie modeli liniowych do analizy synergistycznego działania chorób przyzębia i innych czynników ryzyka chorób układu sercowo−naczyniowego. Dent Med. Probl. 2009, 46, 4, 394–403.
  26. SAHN D., DEMARIA A., KISSLO J., WEYMAN A.: The committee on M−mode standarization of the American Society of Echocardiography. Recommendations regarding quantitation in M−mode echocardiography: results of a survey of echocardiographic measurements. Circulation 1978, 58, 1072–1083.
  27. FRANEK E., KLAMCZYNSKA E., GANOWICZ E., BLACH A., BUDLEWSKI T., GORSKA R.: Association of chronic periodontitis with left ventricular mass and central blood pressure in treated patients with essential hypertension. Am. J. Hypertens. 2009, 22, 203–207.
  28. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., GÓRSKA R.: Poziom higieny, stan przyzębia i potrzeby lecznicze pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Stomatol. Współ. 2008, 15, 8–13.
  29. DIETRICH T., JIMENEZ M., KAYE E.A.K., VOKONAS P.S., GARCIA R.I.: Age−dependent associations between chronic periodontitis/ edentulism and risk of coronary heart disease. Circulation 2008, 117, 1668–1674.
  30. YLOSTALO P.V., JARVELIN M.R., LAITINEN J., KNUTTILA M.L.: Gingivitis, dental caries and tooth loss: risk factors for cardiovascular diseases or indicators of elevated health risks. J. Clin. Periodontol 2006, 33, 92–101.