Dental and Medical Problems

Dent. Med. Probl.
Index Copernicus (ICV 2019) – 118.76
MNiSW – 20
CiteScore (2020) – 1.2
Average rejection rate (2020) – 88.71%
ISSN 1644-387X (print)
ISSN 2300-9020 (online)
Periodicity – quarterly

Download PDF

Dental and Medical Problems

2009, vol. 46, nr 4, October-December, p. 394–403

Publication type: original article

Language: Polish

Wykorzystanie modeli liniowych do analizy synergistycznego działania chorób przyzębia i innych czynników ryzyka chorób układu sercowo−naczyniowego

Linear Models as Means of Analysing Possible Synergistic Effect of Periodontal Diseases and Other Risk Factors on Cardiovascular System

Ewa Ganowicz1,, Anna Błach2,, Ewa Klamczyńska3,, Edward Franek4,, Jacek Jamiołkowski5,, Renata Górska1,

1 Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia, Warszawski Uniwersytet Medyczny

2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Śląska Akademia Medyczna w Katowicach

3 Klinika Kardiologii Zachowawczej Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie

4 Klinika Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie

5 Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Streszczenie

Wprowadzenie. Choroby układu sercowo−naczyniowego są najczęstszą przyczyną umieralności w krajach wysoko rozwiniętych. Do licznych czynników ryzyka miażdżycy naczyń tętniczych i przerostu lewej komory od niedawna zalicza się także choroby przyzębia. Niektórzy autorzy uważają jednak, że obserwowana korelacja między chorobami przyzębia i układu sercowo−naczyniowego może wynikać z obecności wspólnych czynników ryzyka tych schorzeń.
Cel pracy. Ocena możliwości wykorzystania modeli liniowych do analizy synergistycznego działania chorób przyzębia i innych znanych czynników ryzyka chorób układu sercowo−naczyniowego.
Materiał i metody. Badaniem objęto 94 pacjentów Kliniki Kardiologii Zachowawczej CSK MSWiA w Warszawie leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego oraz 19 zdrowych ochotników w wieku 38–60 lat (mediana 50 lat). Występowanie znanych czynników ryzyka stwierdzano na podstawie wywiadu (wiek, płeć, występowanie i czas trwania nadciśnienia, palenie tytoniu), badania klinicznego (BMI, ciśnienie tętnicze podczas wizyty) oraz badań laboratoryjnych (stężenie cholesterolu, triglicerydów, HDL, LDL, kreatyniny, glukozy, hs−CRP i prokalcytoniny w osoczu). Badanie periodontologiczne obejmowało oznaczenie wskaźnika API, wskaźnika CPITN (oraz mediany wartości uzyskanych dla poszczególnych sekstantów, CPITNm) i liczby sekstantów bezzębnych (LB). Stopień zaawansowania miażdżycy (IMT) i przerostu lewej komory serca (LVMI) oceniano na podstawie badania echokardiograficznego. W celu oceny możliwości synergistycznego działania chorób przyzębia i znanych czynników ryzyka chorób układu sercowo−naczyniowego zastosowano modele liniowe. Wyniki i wnioski. Dla 20 spośród 84 analizowanych modeli stwierdzono modyfikację zwiększania grubości IMT lub wskaźnika LVMI związanego z występowaniem klasycznych czynników ryzyka chorób układu sercowo−naczyniowego pod wpływem wskaźników opisujących stan jamy ustnej. W większości przypadków stwierdzono działanie synergistyczne poszczególnych czynników ryzyka. W przypadku stężenia HDL i liczby bezzębnych sekstantów zaobserwowano działanie antagonistyczne. Ponadto niektóre z zależności obserwowano wyłącznie w grupie kobiet lub tylko wśród osób niepalących tytoniu. Modele liniowe mogą być przydatne w analizie wzajemnej modyfikacji wpływu, jaki współistniejące czynniki ryzyka wywierają na występowanie chorób układu sercowo−naczyniowego.

Abstract

Background. The cardiovascular system diseases are the main cause of mortality in developed countries. One of many risk factors of arterial atherosclerosis and left ventricular hypertrophy are periodontal diseases. Still some of the authors do believe that the correlation observed is only due to the common risk factors of periodontitis and cardiovascular diseases.
Objectives. The aim of this study was to assess the usefullness of linear models in assessing whether the periodontal diseases and known cardiovascular risk factors can act synergistically in evoking atherosclerosis and left ventricular hypertrophy.
Material and Methods. The study group consisted of 94 hypertensive patients and 19 healthy volunteers, aged 38 to 60 years (median age: 50 years). Patient’s age, gender, blood pressure, smoking status and body mass index (BMI) were noted. The biochemical analysis comprised serum triglycerides, total cholesterol, HDL, LDL, creatinine, glucose, hs−CRP and procalcitonine level assessment. Periodontal examination comprised CPITN, median CPITN, approximal plaque index (API) and the number of toothless sextants (LB) evaluation. Intima−media thickness (IMT) and left ventricular mass index (LVMI) were assessed by means of echocardiography. The possible synergistic effect of periodontal diseases and other risk factors on cardiovascular state were analysed using linear models. Results and
Conclusion. 20 out of 84 analysed models proved to be statistically significant. In most of them, synergistic action of risk factors was observed. HDL concentration and the number of toothless sextants influenced IMT in the antagonistic way. Moreover, some of the correlations were only observed in female patients or in nonsmokers. Linear models can be useful in analysing possible synergistic effect of periodontal diseases and other risk factors on cardiovascular system.

Słowa kluczowe

choroby sercowo−naczyniowe, miażdżyca, choroby przyzębia, czynniki ryzyka, modele liniowe

Key words

cardiovascular diseases, atherosclerosis, periodontal diseases, risk factors, linear models

References (27)

  1. TONETTI M.S., D’AIUTO F., NIBALI L., DONALD A., STORRY C., PARKAR M., PHIL M., SUVAN J., HINGORANI A.D., VALLANCE P., DEANFIELD J.: Treatment of periodontitis and endothelial function. N. Engl. J. Med. 2007, 356, 911–920.
  2. HOLMLUND A., HOLM G., LIND L.: Severity of periodontal disease and number of remaining teeth are related to the prevalence of myocardial infarction and hypertension in a study based on 4 254 subjects. J. Periodontol. 2006, 77, 1173–1178.
  3. KARHUNEN V., FORSS H., GOEBELER S., HUHTALA H., ILVESKOSKI E., KAJANDER O., MIKKELSSON J., PENTTILA A., PEROLA M., RANTA H., MEURMAN J.H., KARHUNEN P. J.: Radiographic assessment of dental health in middle−aged men following sudden cardiac death. J. Dent. Res. 2006, 85, 89–93.
  4. BECK J.D., EKE P., HEISS G., MADIANOS P., COUPER D., LIN D., MOSS K., ELTER J., OFFENBACHER S.: Periodontal disease and coronary heart disease. Circulation 2005, 112, 19–24.
  5. FRANEK E., BLASCHYK R., KOLONKO A., MAZUR−PSONKA L., LANGOWSKA−ADAMCZYK H., KOKOT F., WIECEK A.: Chronic periodontitis in hemodialysis patients with chronic kidney disease is associated with elevated serum Creactive protein concentration and greater intima−media thickness of the carotid artery. J. Nephrol. 2006, 19, 346–351.
  6. KALICKA A., WALASEK L.: Rola zapalenia i zakażenia w patogenezie miażdżycy. Post. Med. Klin. Wojsk. 2005, 10, 31–35.
  7. BARILLI A.L.A., PASSOS A.D.C., MARIN−NETO J.A., FRANCO L.J.: Periodontal disease in patients with ischemic coronary atherosclerosis at a University Hospital. Arq. Bras. Cardiol. 2006, 87, 635–640.
  8. TOBIAS P.S., CURTISS L.K.: Toll−like receptors in atherosclerosis. Biochem. Soc. Trans. 2007, 35, 1453–1455.
  9. ABNET C.C., QIAO Y.−L., DAWSEY S.M., DONG Z.−W., TAYLOR P.R., MARK S.D.: Tooth loss is associated with increased risk of total death and death from upper gastrointestinal cancer, heart disease, and stroke in a Chinese population−based cohort. Int. J. Epidemiol. 2005, 34, 467–474.
  10. BORGES−YANEZ S.A., IRIGOYEN−CAMACHO M.E., MAUPOME G.: Risk factors and prevalence of periodontitis in community−dwelling elders in Mexico. J. Clin. Periodontol. 2006, 33, 184–194.
  11. CHARALAMBOUS B.M., STEPHENS R.C., FEAVERS I.M., MONTGOMERY H.E.: Role of bacterial endotoxin in chronic heart failure: the gut of the matter. Shock 2007, 28, 15–23.
  12. JASTRZĘBSKI M., CZARNECKA D., RAJZER M., KAWECKA−JASZCZ K.: Increased levels of inflammatory markers in hypertensives with target organ damage. Kardiol. Pol. 2006, 64, 802–809.
  13. KARELS A., COOPER B.: Obesity and its role in oral health. Int. J. Allied Health Sci. Pract. 2007, 5, 1–8.
  14. JOSHIPURA K.J., DOUGLASS C.W., GARCIA R.I., VALACHOVIC R., WILLETT W.C.: Validity of a self−reported periodontal disease measure. J. Public Health Dent. 1996, 56, 205–212.
  15. ENGELKING−ADAMCZYK E., BUBIŁEK−BOGACZ A., ŚMIESZEK−WILCZEWSKA J.: Poziom CRP i cholesterolu u pacjentów z zapaleniem przyzębia. Magazyn Stomatol. 2005, 15, 34–35.
  16. CZERNIUK M.R., GÓRSKA R., FILIPIAK K.J., OPOLSKI G.: C−reactive protein in patients with coexistent periodontal disease and acute coronary syndromes. J. Clin. Periodontol. 2006, 33, 415–420.
  17. SÖDER P.−O., SÖDER B., NOWAK J., JOGESTRAND T.: Early carotid atherosclerosis in subjects with periodontal diseases. Stroke 2005, 36, 1195–1200.
  18. MEHTA S.K., RAME J.E., KHERA A., MURPHY S.A., CANHAM R.M., PESHOCK R.M., DE LEMOS J.A., DRAZNER M.H.: Left ventricular hypertrophy, subclinical atherosclerosis, and inflammation. Hypertension 2007, 49, 1385–1391.
  19. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., GÓRSKA R.: Analiza zależności między stanem klinicznym przyzębia a stopniem zaawansowania miażdżycy naczyń tętniczych. Dent. Med. Probl. 2008, 45, 2, 141–148.
  20. DEVEREUX R.B., ALONSO D.R., LUTAS E.M., GOTTLIEB G.J., CAMPO E., SACHS I., REICHEK E.: Echocardiographic assesment of left ventricular hypertrophy: comparison to necropsy findings. Am. J. Cardiol. 1986, 57, 450–458.
  21. FRANEK E., KLAMCZYNSKA E., GANOWICZ E., BLACH A., BUDLEWSKI T., GORSKA R.: Association of chronic periodontitis with left ventricular mass and central blood pressure in treated patients with essential hypertension. Am. J. Hypertens. 2009, 22, 203–207.
  22. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., GÓRSKA R.: Poziom higieny, stan przyzębia i potrzeby lecznicze pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Stomatol. Współ. 2008, 15, 4, 8–13.
  23. GANOWICZ E., BŁACH A., KLAMCZYŃSKA E., FRANEK E., GÓRSKA R.: Periodontitis as a risk factor of left ventricular hypertrophy. Pol. J. Environ. Stud. 2008, 17, 6A part II, 516–520.
  24. TAYLOR B.A., TOFLER G.H., CAREY H.M.R., MOREL−KOPP M.−C., PHILCOX S., CARTER T.R., ELLIOTT M.J., KULL A.D., WARD C., SCHENCK K.: Full−mouth tooth extraction lowers systemic inflammatory and thrombotic markers of cardiovascular risk. J. Dent. Res. 2006, 85, 74–78.
  25. PAQUETTE D.W., BRODALA N., NICHOLS T.C.: Cardiovascular disease, inflammation, and periodontal infection. Periodontology 2000, 2007, 44, 113–126.
  26. CAPLAN D.J., CHASEN J.B., KRALL E.A., CAI J., KANG S., GARCIA R.I., OFFENBACHER S., BECK J.D.: Lesions of endodontic origin and risk of coronary heart disease. J. Dent. Res. 2006, 85, 996–1000.
  27. KINANE D.F., BARTOLD P.M.: Clinical relevance of the host responses of periodontitis. Periodontology 2000, 2007, 43, 278–293.