Dental and Medical Problems

Dent Med Probl
Index Copernicus (ICV 2020) – 128.41
MEiN – 70 pts
CiteScore (2021) – 2.0
JCI – 0.22
Average rejection rate (2021) – 81.35%
ISSN 1644-387X (print)
ISSN 2300-9020 (online)
Periodicity – quarterly

Download PDF

Dental and Medical Problems

2010, vol. 47, nr 1, January-March, p. 47–52

Publication type: original article

Language: Polish

Choroby przyzębia jako czynnik modyfikujący wpływ innych czynników ryzyka na rozwój przerostu lewej komory serca

Periodontal Diseases as a Factor Modifying the Correlation Between Other Risk Factors and Left Ventricular Hypertrophy

Ewa Ganowicz1,, Anna Błach2,, Ewa Klamczyńska3,, Edward Franek4,, Jacek Jamiołkowski5,, Renata Górska1,

1 Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

2 Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach

3 Klinika Kardiologii Zachowawczej Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie

4 Klinika Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie

5 Zakład Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Streszczenie

Wprowadzenie. W dostępnym piśmiennictwie są tylko nieliczne prace dotyczące występowania większej masy lewej komory serca u pacjentów z zapaleniem przyzębia. Niewiele wiadomo także na temat roli zakażenia innymi drobnoustrojami oraz na temat mechanizmów, jakie mogłyby leżeć u podłoża ewentualnej takiej zależności. Wyniki współczesnych badań sugerują, że markery stanu zapalnego mogą wpływać na remodeling naczyń tętniczych i serca. Nie stwierdzono jednak dotychczas, w jaki sposób współwystępowanie choroby przyzębia i innych czynników ryzyka wpływa na stopień zaawansowania przerostu lewej komory serca.
Cel pracy. Próba określenia, czy występuje synergizm między obecnością i stopniem nasilenia chorób przyzębia a znanymi czynnikami ryzyka przerostu lewej komory serca.
Materiał i metody. Badaniem objęto 94 pacjentów będących pod opieką Kliniki Kardiologii Zachowawczej CSK MSWiA w Warszawie z powodu nadciśnienia tętniczego oraz 19 zdrowych ochotników w wieku 38–60 lat (mediana 50 lat). Występowanie znanych czynników ryzyka stwierdzano na podstawie wywiadu (wiek, płeć, występowanie i czas trwania nadciśnienia, palenie tytoniu), badania klinicznego (BMI, ciśnienie tętnicze podczas wizyty) oraz badań laboratoryjnych (stężenie cholesterolu, triglicerydów, HDL, LDL, kreatyniny, glukozy, hs-CRP i prokalcytoniny w osoczu). Badanie periodontologiczne obejmowało oznaczenie wskaźnika API, CPITN (oraz mediany wartości uzyskanych dla poszczególnych sekstantów, CPITNm) i liczby sekstantów bezzębnych (LB). Stopień zaawansowania przerostu lewej komory serca (LVMI) oceniano na podstawie badania echokardiograficznego. W celu oceny możliwości synergistycznego działania chorób przyzębia i znanych czynników ryzyka przerostu lewej komory serca zastosowano modele liniowe.
Wyniki. Wysokie wartości wskaźników API i LB nasilały zależność między wiekiem, otyłością, nadciśnieniem tętniczym i stężeniem triglicerydów (tylko API) a wskaźnikiem masy lewej komory serca. Wartości wskaźnika CPITNm modyfikowały jedynie zależność między stopniem przerostu lewej komory serca a BMI. Zależność między poziomem higieny jamy ustnej a przerostem lewej komory serca ograniczała się ponadto do osób niepalących tytoniu.
Wnioski. U pacjentów z chorobami przyzębia lub licznymi brakami zębowymi należy się spodziewać większego nasilenia przerostu lewej komory serca niż to wynikałoby z występujących u nich uznanych czynników ryzyka.

Abstract

Background. There are only a few accessible studies concerning the correlation between left ventricular mass and periodontitis. Not much is known about the role of infection nor the mechanisms underlying such a relationship. The present studies suggest that inflammatory markers could affect the arterial and cardiac remodelling. Yet it has not been stated whether the coexistance of periodontitis and other risk factors could affect the progression of left ventricular hypertrophy.
Objectives. The aim of this study was to assess, whether the periodontal diseases and known cardiovascular risk factors can act synergistically in evoking left ventricular.
Material and Methods. The study group consisted of 94 hypertensive patients and 19 healthy volunteers, aged 38 to 60 years (median age: 50 years). Patient’s age, gender, blood pressure, smoking status and body mass index (BMI) were noted. The biochemical analysis comprised serum triglycerides, total cholesterol, HDL, LDL, creatinine, glucose, hs-CRP and procalcitonine level assessment. Periodontal examination comprised CPITN, median CPITN (CPITNm), approximal plaque index (API) and the number of toothless sextants (LB) evaluation. Left ventricular mass index (LVMI) was assessed by means of echocardiography. The possible synergistic effect of periodontal diseases and other risk factors on cardiovascular state was analysed using linear models.
Results. High API and LB levels have intensified the correlation between age, obesity, arterial hypertension or triglycerides level (only API) and left ventricular mass index. The CPITNm values have only modified the association between left ventricular hypertrophy and BMI. Morever the correlation between oral hygiene and left ventricular hypertrophy was only observed among non-smokers.
Conclusion. Thus in patients suffering from periodontal disease at the moment or in the past one can expect more advanced left ventricular hypertrophy that the “conventional” risk factors would suggest.

Słowa kluczowe

przerost lewej komory serca, choroby przyzębia, czynniki ryzyka

Key words

left ventricular hypertrophy, periodontal diseases, risk factors

References (22)

  1. Thompson A.L., Collins M.A., Downey M.C., Herman W.W., Konzelman J.L., Ward S.T., Hughes C.T.: Prevalence and severity of hypertension in a dental hygiene clinic. J. Cont. Dent. Pract. 2007, 8, 1–10.
  2. Jastrzębski M., Czarnecka D., Rajzer M., Kawecka-Jaszcz K.: Increased levels of inflammatory markers in hypertensives with target organ damage. Kardiol. Pol. 2006, 64, 802–809.
  3. Franek E., Blaschyk R., Kolonko A., Mazur-Psonka L., Langowska-Adamczyk H., Kokot F., Wiecek A.: Chronic periodontitis in hemodialysis patients with chronic kidney disease is associated with elevated serum C-reactive protein concentration and greater intima-media thickness of the carotid artery. J. Nephrol. 2006, 19, 346–351.
  4. Franek E., Błach A., Wituła A., Kolonko A., Chudek J., Drugacz J., Więcek A.: Association between chronic periodontal disease and left ventricular hypertrophy in kidney transplant recipients.. Transplantation 2005, 80, 3–5.
  5. Holmlund A., Holm G., Lind L.: Severity of periodontal disease and number of remaining teeth are related to the prevalence of myocardial infarction and hypertension in a study based on 4 254 subjects. J. Periodontol. 2006, 77, 1173–1178.
  6. Angeli F., Verdecchia P., Pellegrino C., Pellegrino R.G., Prosciutti L., Giannoni C., Cianetti S., Bentivoglio M.: Association between periodontal disease and left ventricle mass in essential hypertension. Hypertension 2003, 41, 488–492.
  7. Marcinkowski M., Czarnecka D., Jastrzębski M., Fedak D., Kawecka-Jaszcz K.: Impact of chronic Chlamydia pneumoniae infection on left ventricular remodeling after myocardial infarction. Przegl. Lek. 2006, 63, 1259–1262.
  8. Kanda T., Saegusa S., Takahashi T., Sumino H., Morimoto S., Nakahashi T., Iwai K., Matsumoto M.: Reduced-energy diet improves survival of obese KKAy mice with viral myocarditis: Induction of cardiac adiponectin expression. Int. J. Cardiol. 2007, 119, 310–318.
  9. Mehta S.K., Rame J.E., Khera A., Murphy S.A., Canham R.M., Peshock R.M., de Lemos J.A., Drazner M.H.: Left ventricular hypertrophy, subclinical atherosclerosis, and inflammation. Hypertension 2007, 49, 1385–1391.
  10. Suzuki J., Bayna E., Li H.L., Molle E.D., Lew W.Y.W.: Lipopolysaccharide activates calcineurin in ventricular myocytes. JACC 2007, 49, 491–499.
  11. Lund D.D., Brooks R.M., Faraci F.M., Heistad D.D.: Role of angiotensin II in endothelial dysfunction induced by lipopolysaccharide in mice. Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol. 2007, 293, 3726–3731.
  12. Yasuda S., Lew W.Y.W.: Lipopolysaccharide depresses cardiac contractility and β-adrenergic contractile response by decreasing myofilament response to Ca2+ in cardiac myocytes. Circ. Res. 1997, 81, 1011–1020.
  13. Charalambous B.M., Stephens R.C., Feavers I.M., Montgomery H.E.: Role of bacterial endotoxin in chronic heart failure: the gut of the matter. Shock 2007, 28, 15–23.
  14. Ganowicz E., Błach A., Klamczyńska E., Franek E., Górska R.: Analiza zależności między stanem klinicznym przyzębia a stopniem zaawansowania miażdżycy naczyń tętniczych. Dent. Med. Probl. 2008, 45, 141–148.
  15. Sahn D., DeMaria A., Kisslo J., Weyman A.: The committee on M-mode standardization of the American Society of Echocardiography. Recommendations regarding quantitation in M-mode echocardiography: results of a survey of echocardiographic measurements. Circulation 1978, 58, 1072–1083.
  16. Devereux R.B., Alonso D.R., Lutas E.M., Gottlieb G.J., Campo E., Sachs I., Reichek E.: Echocardiographic assesment of left ventricular hypertrophy: comparison to necropsy findings. Am. J. Cardiol. 1986, 57, 450–458.
  17. Ganowicz E., Błach A., Klamczyńska E., Franek E., Jamiołkowski J., Górska R.: Wykorzystanie modeli liniowych do analizy synergistycznego działania chorób przyzębia i innych czynników ryzyka chorób układu sercowonaczyniowego. Dent. Med. Probl. 2009, 46, 394–403.
  18. Ganowicz E., Błach A., Klamczyńska E., Franek E., Jamiołkowski J., Górska R.: Choroby przyzębia jako czynnik modyfikujący wpływ znanych czynników ryzyka na rozwój miażdżycy naczyń tętniczych. Dent. Med. Probl. 2009, 46, 404–410.
  19. Van Dyke T.E.: The etiology and pathogenesis of periodontitis revisited. J. Appl. Oral Sci. 2009, 17, 1–9.
  20. Franek E., Klamczynska E., Ganowicz E., Blach A., Budlewski T., Gorska R.: Association of chronic periodontitis with left ventricular mass and central blood pressure in treated patients with essential hypertension. Am. J. Hypertens. 2009, 22, 203–207.
  21. Ganowicz E., Błach A., Klamczyńska E., Franek E., Górska R.: Poziom higieny, stan przyzębia i potrzeby lecznicze pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Stomatol. Współczesna 2008, 15, 8–13.
  22. Ganowicz E., Błach A., Klamczyńska E., Franek E., Górska R.: Periodontitis as a risk factor of left ventricular hypertrophy. Pol. J. Environ. Stud. 2008, 17, 516–520.